Functiewaardering (inclusief voorbeeldfuncties)

 

Nadat voor de andere onderwijssectoren al eerder een functierwaarderingssysteem is ontwikkeld is er nu ook voor het primair onderwijs een eigen functierwaarderingssysteem. In de nieuwe cao po zijn hierover afspraken gemaakt.

Wat is functiewaarderen?
Wel beschouwd is de term ‘functiewaarderen’ ongelukkig gekozen. Bij waardering denken we meestal aan persoonlijke appreciatie, individuele erkenning, een schouderklopje. Het gaat dan om de vraag of je wel of niet wordt gewaardeerd als mens, als collega. Functiewaarderen is een andere manier van waarderen. Het is een methode om op grond van objectieve criteria op een systematische manier functies te wegen en te ordenen. Dat gebeurt met behulp van een wegings- of meetinstrument. Het doel van functiewaarderen is om een evenwicht te bereiken tussen bezoldigingsverhoudingen volgens het principe ‘gelijkwaardig werk, gelijke beloning’. Maar ook om structuur aan te brengen in de organisatie en te komen tot rechtvaardig sociaal beleid. Door middel van functiewaarderen kan een bepaalde (maximum)salarisschaal gekoppeld worden aan een bepaalde functie. Om een functie te kunnen waarderen is een goede functiebeschrijving noodzakelijk.

Wat is functiewaarderen niet?
Functiewaarderen is niet een oordeel vellen over een functionaris: het zegt niets over het functioneren zelf. Het gaat om de activiteiten, taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden die bij een functie behoren en niet om de wijze waarop die taken worden uitgevoerd. Functiewaarderen gaat ook niet over de vraag of je het druk hebt. Heel veel dezelfde (eenvoudige) taken leiden niet tot een hoge(re) waardering van de functie en dus niet tot een hoger salaris.

Functiedifferentiatie
Functiedifferentiatie (het creëren van nieuwe/andere functies binnen de school) en functiewaardering zijn belangrijk voor een goed en integraal personeelsbeleid. Het biedt de mogelijkheid om naar eigen inzicht een functiebouwwerk te maken. Dat wil zeggen dat een instelling zelf kiest welke (soorten) functies ze ‘in huis wil hebben’, bijvoorbeeld: lerarenondersteuner, leraar, senior leraar, of bouw-coördinator, integraal directeur of bovenschools directeur. Dat veronderstelt dat de doelstellingen van de school duidelijk omschreven zijn. Zo kan vanuit de eigen doelstellingen (en natuurlijk rekening houdend met de besteedbare middelen) de ene school kiezen voor meer lerarenondersteuners, een ander voor een conciërge, een andere voor meer seniorleraren en weer een andere voor bouw-coördinatoren. Kortom: functiedifferentiatie is een beleidskeuze, terwijl functiewaarderen een instrument is om de bijpassende bezoldiging en bezoldigingsverhoudingen vast te stellen.

De betrokkenheid van het personeel en de (Gemeenschappelijke) Medezeggenschapsraad (P(G)MR) bij functiedifferentiatie en de toepassing van het functiewaarderingssysteem is essentieel.

Het functiewaarderingssysteem voor het primair onderwijs
Aanleiding
De basis van het functiegebouw in het primair onderwijs wordt gevormd door zogenaamde normfuncties. Deze functies waren vroeger te vinden in het Rechtspositiebesluit WPO/WEC. Het Rechtspositiebesluit is per 1 augustus 2006 afgeschaft. Sindsdien staan de normfuncties in een bijlage (VII) van de cao po. Het gaat dan om korte taakkarakteristieken en een bijbehorende salarisschaal.

Daarnaast bestaan er in het primair onderwijs ook niet-normfuncties. Die zijn ontstaan omdat steeds meer scholen gebruik maken van de mogelijkheid om af te wijken van de normfuncties door op de eigen situatie toegesneden functiebeschrijvingen op te stellen: functiedifferentiatie. Deze niet-normfuncties werden tot 1 augustus 2006 meestal gewaardeerd met behulp van een Fuwasys-variant, met name FUWA VO 2002.

Omdat de behoefte om functiedifferentiatie in het primair onderwijs toe te passen toenam, is er een Fuwasys-variant speciaal voor het primair onderwijs ontwikkeld: FUWA PO. Vanaf 1 augustus 2006 moeten alle niet-normfuncties die ontwikkeld worden met behulp van het functiewaarderingssysteem FUWA PO beschreven en gewaardeerd worden.

Wat is FUWA PO?
FUWA PO is een geautomatiseerd functiewaarderingssysteem dat bestaat uit een meetsysteem en een set van ongeveer 25 voorbeeldfuncties die relevant zijn in het primair onderwijs. Geautomatiseerd wil overigens beslist niet zeggen dat we te maken hebben met een automaat waarmee je door op een paar knoppen te drukken het gewenste resultaat krijgt. Het systeem vraagt een behoorlijke deskundigheid van de gebruiker.

Het meetsysteem bestaat uit 14 kenmerken waarop een functie wordt doorgemeten. Ieder kenmerk is uitgewerkt naar vijf niveaus van oplopende zwaarte (1 = eenvoudig, licht, 5 = moeilijk, zwaar). Door een functie op alle 14 kenmerken te scoren wordt de zwaarte van de functie gemeten. Het systeem komt op basis van de toegekende scores met een bij die functie passende (maximum) salarisschaal.

In het systeem is ook een aantal voorbeeldfuncties opgenomen. Deze voorbeeldfuncties zijn met behulp van het systeem beschreven, gemeten (gewaardeerd) en van een (maximum) salarisschaal voorzien. De voorbeeldfuncties in FUWA PO zijn niet willekeurig gekozen: het zijn voorbeelden van functies die in het primair onderwijs regelmatig voorkomen. De voorbeelden zijn zoals gezegd gewaardeerd met het meetsysteem (14 kenmerken, 5-puntsschaal). De status van zo’n waardering is: wanneer je de verzameling taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden, etc. onderbrengt in een functiebeschrijving zoals in de voorbeeldfunctie dan is dit scorepatroon en dus deze waardering op die functie van toepassing.
De voorbeeldfuncties hebben tot doel:
* het aanbieden van kant-en-klare functiebeschrijvingen die gebruikers rechtstreeks kunnen overnemen zonder zelf functiebeschrijvingen te hoeven maken en het systeem ‘er op los te laten’ om de bijpassende (maximum) salarisschaal uit te (laten) rekenen.
* het aanreiken functiebeschrijvingen waarvan gebruikers onderdelen/ elementen kunnen verwerken in eigen functiebeschrijvingen c.q. aanpassen aan de eigen situatie.
* het aanreiken van vergelijkingsmateriaal waaraan gebruikers de inschaling van zelfgemaakte functiebeschrijvingen en –waarderingen kunnen toetsen;

Om misverstanden te voorkomen: de voorbeeldfuncties zijn beslist geen nieuwe normfuncties! De voorbeeldfuncties in FUWA PO vormen dan ook niet een lijst van functies waaruit scholen verplicht zijn hun keuze te maken en die daarmee een voorschrijvend karakter voor de functie-inhoud zouden hebben.

Het voorbeeldmateriaal
In het voorbeeldmateriaal van FUWA PO zijn directiefuncties, lerarenfuncties en onderwijsondersteunende functies opgenomen. Alle voorbeeldfuncties kunt u onder aan deze tekst vinden bij “Links”.

Directiefuncties
De directiefuncties in het voorbeeldmateriaal bestaan uit (bovenschoolse) directiefuncties en de functie van adjunct-directeur.

De functie directeur en algemeen directeur zijn op drie niveaus (resp. de schalen DA, DB en DC en de schalen DC, DD en DE) opgenomen. Het verschil in inschaling wordt onder meer veroorzaakt door:
* de rol van het bestuur (beleidsbepalend of toezichthoudend) en het mandaat van de (algemeen) directeur;
* de complexiteit van de organisatie waaraan leiding wordt gegeven.

Overigens, het geautomatiseerde systeem FUWA PO geeft bij gebruik voor de directiefuncties als uitkomst de schalen 10 tot en met 14 weer. Deze schalen moeten vertaald worden naar de schalen voor directeuren:
* schaal 10 = DA
* schaal 11 = DB
* schaal 12 = DC
* schaal 13 = DD
* schaal 14 = DE

Lerarenfuncties
In FUWA PO zijn 4 lerarenfuncties opgenomen.
De eerste functie betreft de leraar basisonderwijs op schaal LA. De werkzaamheden die in deze voorbeeldfunctie zijn opgenomen betreffen:
- onderwijs en leerlingbegeleiding;
- bijdrage aan onderwijsvoorbereiding en –ontwikkeling;
- taken in het kader professionalisering.

De tweede voorbeeldfunctie in de categorie leraren is die van leraar speciaal basisonderwijs-speciaal onderwijs (schaal LB):
- onderwijs en leerlingbegeleiding aan leerlingen met lichamelijke en/of verstandelijke handicaps en/of leerlingen die (zeer) moeilijk opvoedbaar zijn en/of (zeer) moeilijk kunnen leren;
- bijdrage aan onderwijsvoorbereiding en –ontwikkeling;
- taken in het kader professionalisering.

De derde voorbeeldfunctie in de categorie leraren is die van senior leraar basisonderwijs (schaal LB). De senior leraar basisonderwijs geeft onderwijs en begeleidt leerlingen, vervult een senior-rol, levert een bijdrage onderwijsvoorbereiding en ontwikkeling, levert een bijdrage aan de schoolorganisatie en is verantwoordelijk voor professionalisering.

De vierde voorbeeldfunctie is die van senior leraar speciaal basisonderwijs/speciaal onderwijs (LC).

Ook hier geldt dat bij gebruik van het systeem FUWA PO voor de lerarenfuncties de schalen 9 tot en met 11 worden weergegeven. Deze schalen moeten vertaald worden naar de schalen voor leraren:
* schaal 9 = LA
* schaal 10 = LB
* schaal 11 = LC

Onderwijsondersteunende functies
De onderwijsondersteunende functies kunnen onderverdeeld worden in functies ter ondersteuning van het primair proces en algemeen ondersteunende functies.

In het onderwijsproces spelen functies ter ondersteuning van het primair proces een belangrijke rol.  In deze functiecategorie zijn opgenomen: klassenassistent en onderwijsassistent. Naast deze functies is er een aantal specialistische functies opgenomen dat het onderwijsproces in het algemeen ondersteunt, zoals psychodiagnostisch medewerker, expressietherapeut, schoolmaatschappelijk medewerker en logopedist.

Daarnaast zijn er voorbeeldfuncties in de sfeer van algemene ondersteuning, bijvoorbeeld conciërge, medewerker financiële administratie, medewerker ICT en secretaresse.

Afspraken in de cao po (2006 - 2008)
In de cao po 2006 - 2008 is afgesproken om vanaf 1 – 8 - 2006 FUWA PO  te gebruiken als het functiewaarderingssysteem voor niet-normfuncties. Er is (nog) geen termijn afgesproken waarbinnen alle functies in een school op basis van FUWA PO gewaardeerd moeten zijn. De normfuncties blijven vooralsnog gewoon gehandhaafd. Maar bij het ontwikkelen van niet-normfuncties moet FUWA PO gehanteerd worden.

Tevens is de cao po afgesproken dat vóór 1 augustus 2008 de werkgever en PGMR een afspraak moeten maken over de samenstelling van het functieboek op bestuursniveau, het invoeringstraject en de invoeringsdatum. Deze afspraak moet gericht zijn op de toekomst. Met andere woorden: welke functies hebben wij binnen ons bestuur nodig om onze onderwijskundige doelstellingen te realiseren? Als daar functies bijzitten die afwijken van de normfuncties, moeten deze beschreven en gewaardeerd worden met behulp van FUWA PO. Op schoolniveau maken de werkgever en PMR vervolgens een afspraak over de inrichting van het functiebouwwerk, namelijk: welke functies, welk niveau en hoeveel? De werkgever en PMR kunnen gebruik maken van de functies in het functieboek op bestuursniveau.

Bij functiedifferentiatie alle binnen de schoolorganisatie voorkomende lerarenfuncties en functies met onderwijsassisterende taken beschreven en gewaardeerd worden met FUWA PO. Indien bijvoorbeeld de functie van senior leerkracht geïntroduceerd wordt, moet ook de functie van leerkracht met FUWA PO beschreven en gewaardeerd worden. En indien er functies zoals lerarenondersteuner en onderwijsassistent binnen de schoolorganisatie aanwezig zijn, zullen ook deze functies beschreven en gewaardeerd moeten worden met FUWA PO.

Daarnaast zijn er nog een aantal afspraken in de cao po waaraan de werkgever zich moet houden als functiedifferentiatie wordt toegepast, onder andere:
* Voor het waarderen van niet-voorbeeldfuncties dient gebruik gemaakt te worden van door de Stichting Personeelsinstrumenten Overheid (SPO) gecertificeerde adviseurs.
* Functies waarvan lesgevende taken deel uitmaken en waarvoor de wettelijke benoembaarheidseisen van docenten gelden, minimaal met schaal LA te waarderen;
* Er moet worden voorzien in een externe bezwarenprocedure en wanneer werkgever en P(G)MR dat overeenkomen eerst een interne bezwarenprocedure.

Bezwaar en beroep
Voor alle schoolbesturen geldt dat zij aangesloten dienen te zijn bij een hiertoe ingestelde externe landelijke bezwarencommissie inzake functiewaardering en functiebeschrijving. Afhankelijk van de bevoegdheden van de commissie adviseert de commissie over een ingediend bezwaar of geeft het een voor de werkgever bindend oordeel.
Daarnaast kunnen schoolbesturen met de PGMR afspreken om een interne bezwarenprocedure in te richten. Deze procedure gaat dan vooraf aan de bezwaarmogelijkheid via de externe landelijke commissie.

Actieplan LeerKracht
In het Actieplan LeerKracht dat in april 2008 is afgesloten tussen de Minister, de vakbonden en de werkgeversorganisaties is onder andere afgesproken dat er meer hogere functies komen voor leraren  in het primair onderwijs (de zogenoemde functiemix). Deze afspraken moeten nog nader uitgewerkt worden. Eén van die uitwerkingen zal waarschijnlijk zijn dat er nieuwe voorbeeldfuncties komen.

Nu ook voorbeeldfuncties voor intern begeleiders
CNV Onderwijs heeft ook drie voorbeeldfuncties ontworpen voor intern begeleiders in het primair onderwijs. De voorbeeldfuncties zijn voorgelegd aan de partners van de CAO tafel. Daar wordt besproken of de voorbeeldfuncties deel zullen gaan uitmaken van de gezamenlijke voorbeeldfuncties die gekoppeld zijn aan de CAO PO 2009. Daar is nog geen beslissing over genomen. Totdat er een beslissing over genomen is blijven de voorbeeldfuncties eigendom van CNV Onderwijs.

Wilt u de voorbeeldfuncties downloaden: klik dan hier

Overige voorbeeldfuncties:

adjunct-directeur - schaal 10

algemeen directeur - schaal 12

algemeen directeur (beleidsbepalend) - schaal 13

algemeen directeur (toezichthoudend) - schaal 13

algemeen directeur (toezichthoudend) - schaal 14

beleidsmedewerker - schaal 11 

conciërge - schaal 3

directeur - schaal 10

directeur - schaal 11 

directeur (beleidsbepalend)- schaal 12

directeur (toezichthoudend)- schaal 12

expressietherapeut - schaal 8

facilitair medewerker - schaal 2

fysiotherapeut - schaal 9

klassenassistent - schaal 3

leraar basisonderwijs - schaal 9

leraar sbo-so - schaal 10

logopodist - schaal 9

medewerker financiële administratie -schaal5

medewerker ICT - schaal 5

medewerker mediatheek - schaal 5

onderwijsassistent - schaal 4

orthopedagoog/psycholoog - schaal 11

paramedisch medewerker - schaal 8 

psychodiagnostisch medewerker - schaal 5

schoolmaatschappelijk medewerker - schaal 8

secretaresse - schaal 5

senior leraar (voorgezet) speciaal onderwijs - schaal 11

senior leraar basisonderwijs - schaal 10

---